جماعت از لفظ « دهر » گرفته شده است ، به معنى زمان بىپايان ، و دهريه درواقع ، معتقد بوده‌اند به قدم و ابديّت دهر ، و به دستاويز اين باور ، هم اصل خلقت را نفى مىكرده‌اند ، و هم امكان حشر و معاد را انكار مىنموده‌اند . در قرآن كريم سوره‌ى مباركه‌ى جاثيه ، آيه 23 ، از قول آن‌ها نقل شده است كه ، وراى حيات اين جهانى ، چيزى نيست ؛ زندگى به مرگ مىانجامد ، اما آنچه سبب مرگ انسان مىشود ، دهر است نه چيز ديگر . ( ر . ك : دايرة المعارف فارسى ) . 102 - سوفسطائى سوفسطائيان ، معلّمان دوره‌گردى بودند كه در قرن پنجم قبل از ميلاد ، از شهرهاى مختلف يونان به آتن مىآمدند تا علم و معرفت را ميان عامه‌ى مردم منتشر كنند . سوفسطائيان به آتن مىآمدند تا راه را براى ورود جوانان به سياست هموار كنند . آن‌ها تعليم آنچه را كه از نظر سياسى ، ثمربخش به نظر مىآمد ، مقدّم بر تعليم حقيقت مىنهادند ، و شاگردان خويش را در فنّ جدل و مناظره ماهر مىساختند تا در هرمقام ، خاصّه در مشاجرات سياسى بتوانند بر حريف ، غالب شوند . بعدها اصطلاح سفسطه علم شد براى استدلال جدلى باطل داراى ظاهر فريبنده . ( ر . ك : دايرة المعارف فارسى ) . 103 - مانوى پيرو آيين مانى ، بنيانگذار آيين مانوى ( 215 - 276 ميلادى ) آيين مانى ، آميزشى از اديان زرتشتى ، عيسوى ، بودايى و يونانى است . او مىگويد : عالم ، از دو عنصر روشنايى و تاريكى به وجود آمده و به‌همين سبب ، اساس آن بر بدى و خوبى استوار است ، ولى در پايان دنيا روشنايى از تاريكى جدا خواهد شد و صلح ابدى همه‌جا را خواهد گرفت . به عقيده‌ى مانى در آغاز ، دو اصل اصيل وجود داشته كه عبارت‌اند از : نيك و بد « پدر عظمت » و براى دفاع از خود « مادر زندگانى » را بيافريد و نيز پنج عنصر نورانى را در برابر پنج عنصر ظلمانى بيافريد .